210 lat temu, 12 lutego, zmarł Stanisław August Poniatowski, król Polski, mecenas i znawca kultury i sztuki. W 1764 r. został wybrany na króla dzięki poparciu familii Czartoryskich i cesarzowej Katarzyny II. W związku z tym nie cieszył się popularnością wśród większości magnaterii i szlachty – tym bardziej że dążył do opartej na ideach oświeceniowych gruntownej reformy ustrojowej państwa, która uderzała w „złotą wolność” szlachecką. Zwieńczeniem tych działań było uchwalenie Konstytucji 3 maja.

Poniatowski i skupieni wokół niego zwolennicy reform duży nacisk kładli na reformę szkolnictwa. W 1765 r. z inicjatywy króla została otwarta Szkoła Rycerska, w której kształcono młodzież w duchu patriotycznym, a w 1773 r. utworzono pierwsze w Europie „ministerstwo oświaty” – Komisję Edukacji Narodowej.

Staraniem króla w 1765 r. powstał Teatr Narodowy, zbudowano bądź przebudowano w duchu klasycystycznym wiele stołecznych budowli (m.in. pałac Łazienkowski). Stanisław August sprowadzał znanych architektów i malarzy. Na wzór paryskich salonów organizował cotygodniowe spotkania intelektualistów, nazywane obiadami czwartkowymi. Spotykali się na nich malarze, rzeźbiarze, poeci, literaci i publicyści. Pokłosiem obiadów czwartkowych było pierwsze polskie czasopismo literackie „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”, w którym publikowali najwybitniejsi literaci i publicyści epoki na czele z Ignacym Krasickim, Adamem Naruszewiczem czy Franciszkiem Zabłockim.

„Stanisław August wywarł ogromny wpływ na gusty artystyczne nie tylko swoich współczesnych, ale i wielu kolejnych pokoleń Polaków, a oddziaływanie jego mecenatu bynajmniej nie skończyło się wraz z rozbiorami. Jeszcze blisko stulecie później, w drugiej połowie XIX w., na Wileńszczyźnie wznoszono rezydencje naśladujące pałac Łazienkowski” (Michał Kopczyński, Poznać przeszłość, zrozumieć dziś, kl. II cz. 2, Stentor, Warszawa 2006, s. 59).