10 lat temu, 28 lipca, zmarł Zbigniew Herbert – poeta, eseista i dramatopisarz. Choć biograficznie należy do pokolenia wojennego, to początek jego twórczości przypada dopiero na lata 50. W 1956 r. opublikował swój debiutancki tom wierszy Struna światła. Wcześniej nie mógł tworzyć, gdyż nie akceptował ideologicznych i artystycznych reguł socrealizmu. Zmuszony był szukać innych źródeł utrzymania. Między innymi sporządzał kwerendy biblioteczne, pracował w Centralnym Biurze Studiów i Projektów Przemysłu Torfowego „Torf-projekt”, a nawet był płatnym krwiodawcą.
Charakterystyczną cechą poezji Herberta jest moralistyka połączona z metafizyką. Poeta odwoływał się do wartości uniwersalnych i odnosił je do współczesności. Odrzucał moralne kompromisy i relatywizm, co wyraźnie było skierowane przeciwko socjalistycznej, totalitarnej ideologii i narażało go na szykany ze strony władz. Jego twórczość z lat 70., a także z okresu stanu wojennego, w istotny sposób wpłynęła na etyczną postawę inteligencji polskiej w tym okresie. Na przykład w wierszu Potęga smaku za pomocą trzech słów: „odmowa”, „niezgoda” i „upór” nakreślił właściwą postawę Polaka-patrioty wobec reżimu komunistycznego. Najważniejszym manifestem etycznym Zbigniewa Herberta jest Przesłanie pana Cogito, które stało się swoistym hymnem tworzącego się wówczas w Polsce ruchu opozycyjnego.

„W zbiorze Herberta z 1974 r. po raz pierwszy pojawił się charakterystyczny bohater jego wierszy – Pan Cogito, będący lirycznym alter ego (drugim ja) poety. […] poszczególne elementy Pana Cogito często go jednak zawodzą, dręczą, a nawet opuszczają. Przede wszystkim zaś rozgrywa się między nimi nieustanny konflikt. Reżyserem tego wewnętrznego dramatu świadomości jest sam Herbert, który za pośrednictwem swego bohatera lirycznego mówi o najważniejszych problemach człowieka współczesnego. Rozrywany sprzecznościami, Pan Cogito ze wszystkich sił stara się zachować wewnętrzną harmonię i pozostać wiernym tradycyjnemu kodeksowi wartości. […]
Etyka Pana Cogito ma wymiar maksymalistyczny, a zarazem tragiczny. Jej postulaty przerastają ludzkie siły i formułowane są ze świadomością nieuchronnego końca ludzkiej egzystencji. Tylko wtedy jednak osiąga się prawdziwą wielkość, gdy wbrew nadziei podejmuje się wysiłek służenia dobru […].”
(Jacek Kopciński, Przeszłość to dziś, III klasa liceum i technikum, Stentor, Warszawa 2008, s. 222−223)

W 1975 r. poeta wyjechał za granicę, skąd wrócił w roku 1981 – w okresie rozkwitu „Solidarności” i włączył się energicznie w działalność opozycyjną, stając się symbolem walki o demokrację i niezawisłość. Do śmierci aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym i politycznym. Rok 2008 został ogłoszony przez Sejm RP Rokiem Zbigniewa Herberta.